Blog

Modele CMY i CMYK są wykorzystywane w urządzeniach wyjściowych drukujących z udziałem farb, atramentów, tonerów bądź barwników. Model CMY, czyli tak zwany model subtraktywny, jest oparty na trzech barwach podstawowych – cyan, magneta i yellow, które są przeciwnymi (dopełniającymi, komplementarnymi) do świateł podstawowych RGB, czyli: cyan to barwy red, magneta – do barwy green, yellow – do barwy blue. Barwy te przypisano farbom. Model CMYK, oprócz barw CMY, zawiera także barwę czarną blacK jako uzupełniającą. Barwną reprodukcję teoretycznie można otrzymać za pomocą farb o trzech barwach podstawowych CMY. Ale w tonalnych reprodukcjach wielobarwnych dodatkowo używa się czarnej farby black, która poprawia jakość reprodukcji – kontrast i dynamikę kolorów. Model CMY  można zobrazować jako sześcian, którego trzema prostopadłymi osiami są osie barw składowych. W punkcie wierzchołkowym tych osi udział każdej z farb jest zerowy, czyli występuje biel. Wzdłuż każdej osi rośnie procentowe nasycenie składowych. Model CMYK jest takim samym sześcianem, ale zawiera dodatkowo suwak, wprowadzający poziom czerni do barw CMY.

Model RGB to typowy model używany do interpretowania barw i manipulowania nimi na monitorach, w skanerach i cyfrowych aparatach fotograficznych. Jako tak zwany model addytywny jest oparty na trzech barwach świateł – red, green i blue. Światła te nazywane są podstawowymi. Określone w tym modelu barwy, powstające przez wymieszanie świateł podstawowych, noszą nazwę wtórnych (barw złożonych). W modelu RGB barwy można zobrazować w sześcianie, którego prostopadłymi osiami są różne poziomy jasności świateł podstawowych. W punkcie wierzchołkowym początku trzech osi znajduje się czerń. Wzdłuż każdej osi rośnie poziom jasności barw składowych, osiągając maksymalną wartość na końcu osi. W przeciwległym wierzchołku sześcianu, gdzie współrzędne osiągają największe jasności, figuruje biel, utworzona przez maksymalne jasności R, G i B. Barwa światła podstawowego (R, G i B) przy maksymalnej jego jasności może być różna w zależności od urządzenia, przez które została wygenerowana.

Aby w procesie prepress było możliwe operowanie barwami, korzysta się z pewnych matematycznych ich opisów, zwanych modelami barw. Model HSL polega na tym, że barwa jest wrażeniem wzrokowym, wywołanym w mózgu przez padające na oko promieniowanie świetlne. Zgodnie z terminologią przyjętą w polskiej fizyce barwę definiują trzy atrybuty – kolor, nasycenie i jasność. Kolor (H), inaczej ton lub odcień, to różnica jakościowa barwy, nasycenie (S) to odstępstwo barwy od bieli, które identyfikuje czystość odnosząc się do siły koloru, natomiast jasność (L) to wielkość określająca zmianę barwy w zależności od natężenia światła oraz opisuje, jak bardzo barwa jest jasna lub ciemna, wskazując, czy jest bliższa bieli czy czerni. Te trzy atrybuty definiują jednocześnie model HSL. Można go przedstawić jako stożek, wewnątrz którego znajdują się różne barwy określone różnymi wartościami trzech atrybutów – koloru, nasycenia, jasności (HSL). Przekrojem stożka HSL, prostopadłym do osi jasności, jest tak zwane koło barw. Zawsze na przeciwległym końcu średnicy koła dla jednej barwy leży do niej tak zwana barwa przeciwna.

Wiele monitorów komputerowych do DTP stwarza możliwość regulacji temperatury barwowej, czyli bieli ekranu monitora. Barwa może być fizyczną cechą ciała takiego, jak na przykład farba drukarska czy kolorowy toner, albo pochodzić ze źródła energii świetlnej – kolorowej żarówki, telewizora, monitora komputera, etc. Przedmioty wydają się kolorowe, ponieważ odbijają bądź transmitują pewne części widma i absorbują inne. Na przykład czerwony przedmiot widziany jest jako czerwony, gdyż z padającego światła białego odbija on czerwone światło i absorbuje fioletowe, niebieskie, zielone, żółte, etc., czyli pozostałe długości fal z widma światła białego. Natomiast czerwone światło z monitora oznacza emisję określonej długości fali – około 700nm. Jeżeli przesłoni się latarkę z kolorowym filtrem, na przykład zielonym i oświetli się nią w zaciemnionym pokoju ciało, na przykład czerwone, żółte, pomarańczowe czy niebieskie, to nie zobaczy się zabarwienia tego ciała.

Większość publikacji zawiera elementy barwne. Barwami zajmuje się dział fizyki – kolorymetria. Barwa pochodzi od światła. Światło tworzą fale elektromagnetyczne o określonych długościach. Przyjmuje się, że zdrowy człowiek widzi fale o długościach między 400 i 700 nm. Światło o długości fali 400 nm jest widziane jako fiolet, 700 nm – czerwień, a na przykład 550 nm – zieleń. Światło białe jest mieszaniną różnych barw. Barwy te tworzą ciągły rozkład widmowy, ale można powiedzieć, że znajdują się wśród nich barwy: fioletowa, niebieska, niebieskozielona, zielona, żółta, pomarańczowa i czerwona. Jeżeli rozszczepia się czyste światło białe, to rozkład natężeń barw składowych w widmie będzie zrównoważony, jednak gdy światło białe ma jakieś niewielkie zabarwienie, wtedy rozkład natężeń fal w widmie tego światła jest nierówny. Zjawisko to tłumaczy tak zwana temperatura światła białego, inaczej – temperatura barwowa. Pojęcie temperatury barwowej jest związane ze znanym z fizyki tak zwanym ciałem doskonale czarnym.